Veel mensen zeggen geen nee. Niet omdat ze het niet kunnen maar omdat ze bang zijn voor wat het kost. Toch beschermt een goed aangegeven grens een relatie op de lange termijn juist.
Waarom nee zeggen spannend voelt
Veel van ons leerden vroeg dat ja zeggen aardig is en dat je er dan bij hoort. Daardoor voelt nee als een risico: minder aardig gevonden worden of buiten de groep vallen. Dat risico voelt groter dan het is. Wie nooit nee zegt raakt vaak uitgeput en wordt op termijn minder prettig om mee samen te werken omdat de irritatie zich opstapelt.
Assertiviteit is zorg voor jezelf
Assertiviteit is op een directe, eerlijke en respectvolle manier voor jezelf opkomen. Het ligt tussen agressief en meegaand in. Het gaat om de balans: hard op de inhoud en zacht op de mens. Er zijn drie pijlers:
- Je grenzen kennen. Je kunt geen grens stellen die je zelf niet kent.
- Je grenzen kenbaar maken. De ander kan je gedachten niet lezen.
- Je grenzen bewaken. Blijf consequent, ook als het spannend voelt.
Vier stappen om een grens aan te geven
De manier waarop je een grens brengt bepaalt veel van de reactie die je krijgt.
- Benoem je gevoel vanuit jezelf. Begin met "ik vind het vervelend dat..." en niet met een beschuldiging.
- Wees specifiek en vermijd "altijd" en "nooit". Noem een concreet voorbeeld. Die woorden roepen weerstand op en zijn bijna nooit letterlijk waar.
- Benoem de gevolgen voor jou. Wat doet dit gedrag concreet met jou? Dat maakt het persoonlijk en zonder verwijt.
- Zeg wat je van de ander wilt en laat ruimte voor een reactie. Luister echt naar het antwoord. Dan landt je boodschap eerder.
Kies ook een goed moment. Kook je van woede of moet je bijna huilen? Wacht dan even. Een grens onder vier ogen werkt vaak beter dan in het bijzijn van anderen.
De kracht van stilte
Niet elke grens hoeft luid te klinken. Even niet meteen reageren en pas daarna antwoorden is ook assertief. De één gebruikt woorden en de ander een bewuste pauze.
Oefenen werkt
Grenzen aangeven leer je niet in één keer. Oefen voor de spiegel of in een rollenspel met een vriend of vriendin. Laat je woorden, toon en gezicht bij elkaar passen.
Veelgestelde vragen
Waarin verschilt assertief zijn van bot zijn?
Assertiviteit ligt tussen passief en agressief in. Het gaat om helder en respectvol communiceren en niet om harde of kwetsende taal.
Wat doe ik als de ander boos wordt?
Dat kan gebeuren en het betekent niet dat je iets fout deed. Blijf bij je eigen gevoel en boodschap en geef de ander ruimte om te reageren.
Kan iedereen assertiviteit leren?
Ja. Of je nu stiller bent of directer: de strategie verschilt maar de drie pijlers gelden voor iedereen.
Gebaseerd op het programma Stress als Bondgenoot van Ismahane Ben Smaïl en Theo Brack.